خدای متعال جریان ریا را در قالب یک تمثیل در سورهٴ بقره بیان فرمود. آیه 264 سوره بقره چنین است که *«یا ایها الذین آمنوا لا تبطلوا صدقاتکم بالمن و الاذی کالذی ینفق ماله رئاء الناس و لا یؤمنوا بالله و الیوم الاخر»*(1) که یعنی مثل کسی که ریاءً کار میکند و به خدا و قیامت معتقد نیست. برای اینکه آن معنای معقول را قابل درک همگان قرار بدهد با یک تشبیه بیان می کند .
صفوان این سنگهای بزرگ صاف است اگر یک سنگ بزرگ صافی باشد، مقداری خاک روی این صفوان یعنی سنگ صاف باشد و بارانهایی که قطراتش درشت است همانند تگرگ بشدت ببارد، چیزی از آن خاکها روی این سنگ صاف نمیماند. اگر این سنگ ناصاف باشد، وقتی باران بارید، مقداری از آن خاکها به صورت گل در لابلای این سنگ ناصاف میماند. ولی اگر این سنگ صاف باشد و باران هم شدید باشد چیزی از این خاکها روی این سنگ نمیماند. فرمود : کار یک انسان ریا کار که به خدا و قیامت معتقد نیست مثل آن سنگی است که مقداری خاک روی آن سنگ باشد کمثل صفوان یعنی آن سنگ صاف که علیه تراب، است و مقداری خاک روی آن سنگ است. *«فأصابه وابل»*(2)، وابل آن باران درشت و قطرات درشت و فراوان است *«فترکه صلداً»*(3) اگر بارانی که قطراتش درشت است روی این سنگ ببارد این سنگ را لخت و برهنه میکند. شستشو میکند، هیچ ذرهای از آن خاک و غبار روی این سنگ نمیماند نه خود خاک و نه غبارش چیزی نمیماند. این را میگویند صلد. صلد آن سنگ برهنه صاف را میگویند.
. وقتی باران میبارد، طوری این سنگ را شستشو میکند که صاحب خاک نمیتواند آن خاکها را جمع کند. فرمود: *«لا یقدرون علی شیء مما کسبوا»*(4) طوری این باران شستشو میکند که اینها چیزی از رهآورد کار خودشان به دست نمیآورند.
پی نوشت :
سوره بقره آیه 264