
در مسئله عبادت تا از ناحیه خدای سبحان فیضی نصیب انسان نشود انسان توان عبادت را پیدا نمی کند اگرچه قران کریم اصل کلی را به این صورت بیان کرد که *«ما بکم من نعمة فمن الله »*(1) در سوره نحل فرمود: هر نعمتی که دارید از آن خداست اما اینطور نیست که شما با استحقاق خود چیزی را کسب کرده باشید .
این طور نیست که بعضی از نعمتها اختیاری باشد و بعضی از نعمتها کسبی و موهبت بلکه *«وما بکم من نعمة فمن الله»*(2) که یعنی تمام نعم از ناحیه خدای سبحان است پس هر توفیقی که نصیب انسان شده است و با آن توفیق کار خیری پیدا کرد و با آن کار خیر پاداشی دریافت کرد همه از سمت خداست اگر توفیقی نصیب انسان شد که کار خیری را انجام بدهد خود این توفیق نعمت است، خود این تشخیص، نعمت است اگر این توفیق نعمت است آنگاه میگوئیم هذه نعمة و کل نعمة فمن الله پس فهذه النعمة من الله. اگر نعمت الهی نصیب زید نمیشد زید توفیق انجام عبادت پیدا نمیکرد . پس توفیق زید مسبوق به نعمت الهی است که با عنایت الهی و توجه الهی زید موفق میشود که عبادت کند اگر عبادت کرد و در کنار این عبادت بهشت و امثال بهشت دریافت کرد این نعمت جدید هم *«هذه نعمة و ما بکم من نعمة فمن الله»* ﴿3﴾ پس این نعمت هم من الله است . قهرا توفیق زید برای انجام عبادت محفوف به دو نعمت است بایک نعمت زید توفیق عبادت پیدا کرد با یک نعمت دیگر زیدی که عبادت کرد به بهشت رسیده است امّا در این وسط برای زید چه میماند . خدا میداند. که انسان اگر تحلیل کند میبیند هیچ استحقاقی در برابر نعم الهی ندارد.
پی نوشت :
1.سورهٔ نحل، آیهٔ 53.
2. سورهٔ نحل، آیهٔ 53.
3. سورهٔ نحل، آیهٔ 53